Waarom afstand nemen soms precies is wat je nodig hebt
Er wordt vaak wat lacherig gedaan over de komkommertijd. Alsof er weinig gebeurt en alles even stil ligt. Toch denk ik dat deze periode juist veel in beweging kan zetten.Veel mensen merken tijdens hun vakantie dat ze anders naar hun werk of leven gaan kijken. Ineens zie je een oplossing voor een probleem waar je al weken mee rondloopt. Je vraagt je af waarom je je eigenlijk zo druk maakte of je merkt dat je behoefte hebt aan iets anders wanneer je weer thuis bent.
Dat is niet toevallig. Het heeft alles te maken met de manier waarop ons brein werkt.
We zien de wereld vanuit onze context
Ons brein past zich voortdurend aan de omgeving aan waarin we ons bevinden. Dat is efficiënt. We ontwikkelen gewoontes, nemen vanzelf bepaalde rollen aan en reageren op situaties zoals we dat gewend zijn. Daardoor hoeven we niet steeds opnieuw na te denken over alles wat we doen.
Juist die efficiëntie heeft ook een nadeel. Wat zich dagelijks herhaalt, wordt vanzelf normaal. Patronen die ooit zijn ontstaan, vallen daardoor steeds minder op. Wanneer je tijdelijk uit je vertrouwde omgeving stapt, verandert niet alleen je uitzicht. Je perspectief verandert mee. Daardoor ontstaat ruimte om met meer afstand naar jezelf en je situatie te kijken.
Waarom vakantie vaak nieuwe inzichten oplevert
Tijdens een vakantie verdwijnen veel prikkels die normaal gesproken om aandacht vragen. Er is minder haast, minder verantwoordelijkheid en meer mentale ruimte. Daardoor wordt het makkelijker om verbanden te leggen en stil te staan bij vragen waar in het dagelijks leven nauwelijks tijd voor is.
Misschien ontdek je dat je voortdurend rekening houdt met anderen. Of dat je agenda vooral gevuld is met dingen die moeten, terwijl je nauwelijks stilstaat bij wat voor jou belangrijk is.
Vaak zijn deze inzichten niet nieuw. Ze waren er al. Alleen was er in de dagelijkse drukte weinig ruimte om ze werkelijk op te merken.
Teams hebben hetzelfde mechanisme
Dit geldt niet alleen voor individuen, maar ook voor teams. Binnen organisaties ontstaan eveneens vaste patronen. Gesprekken verlopen zoals ze altijd verlopen, taken worden vanzelf verdeeld en ongeschreven regels bepalen vaak hoe mensen met elkaar omgaan. Na verloop van tijd worden die patronen zo vanzelfsprekend dat niemand ze nog ter discussie stelt.
Juist daarom werk ik graag als externe gespreksleider. Omdat ik geen onderdeel ben van de bestaande dynamiek, kan ik vragen stellen die binnen het team zelf vaak niet meer gesteld worden. Niet omdat mensen niet willen veranderen, maar omdat het lastig is om patronen te herkennen terwijl je er middenin zit.
Een andere locatie helpt daarbij. Even afstand nemen van de dagelijkse praktijk maakt het gemakkelijker om met een frisse blik naar samenwerking, communicatie en leiderschap te kijken.
Inzicht is pas het begin
Nieuwe inzichten zijn waardevol, maar ze veranderen op zichzelf nog niets. De echte uitdaging begint vaak na de vakantie, wanneer het gewone ritme weer terugkeert. Juist dan blijkt hoe sterk oude gewoontes zijn. Goede voornemens verdwijnen gemakkelijk naar de achtergrond zodra de agenda weer volloopt en iedereen weer iets van je vraagt. De vraag is daarom niet alleen wat je tijdens de vakantie ontdekt, maar vooral wat je daar na de vakantie mee doet. Dat vraagt soms om andere keuzes. Niet omdat je iemand anders moet worden, maar omdat je jezelf serieuzer gaat nemen.
Dat is de kracht van komkommertijd
Komkommertijd is geen periode waarin weinig gebeurt. Aan de buitenkant lijkt dat zo. Maar het is juist de tijd waarin er ruimte ontstaat om weer helder te zien wat er al die tijd al was. En met dat bewustzijn begint verandering.
