Niet oplossen, maar onderzoeken wat er werkelijk is

Veel mensen die bij mij binnenkomen, hebben al behoorlijk veel nagedacht. Ze kunnen vaak goed uitleggen waar ze tegenaan lopen, begrijpen waar bepaald gedrag vandaan komt en hebben meestal ook wel een idee van wat ze anders zouden moeten doen. Beter hun grenzen aangeven. Meer rust nemen. Minder piekeren. Niet alles persoonlijk aantrekken. Vaker voor zichzelf kiezen.

En toch verandert er iets wezenlijks niet.

Weten wat verstandig is, is iets anders dan werkelijk ervaren wat er in jou gebeurt.

Deze manier van kijken heet fenomenologisch

Fenomenologisch coachen klinkt ingewikkelder dan het in de praktijk is. Fenomenologie betekent dat je aandacht geeft aan dat wat zich voordoet. Niet aan wat er volgens een theorie zou móéten gebeuren, maar aan wat er op dit moment werkelijk te ervaren is.

De term komt oorspronkelijk uit de filosofie. De moderne fenomenologie kreeg aan het begin van de twintigste eeuw vorm door het werk van de Duitse filosoof Edmund Husserl. Fenomenologie richt zich op de ervaring zoals die zich aan iemand voordoet: eerst zo nauwkeurig mogelijk waarnemen en beschrijven, voordat je die ervaring gaat verklaren.

Fenomenologisch is een manier van kijken en onderzoeken. Als coach probeer ik niet vooraf in te vullen wat jouw ervaring betekent. We worden samen nieuwsgierig naar wat er daadwerkelijk gebeurt.

Stel dat je vertelt dat je voortdurend over je eigen grenzen heen gaat. We kunnen dan onderzoeken waarom je dat doet, waar je dat hebt geleerd en hoe je voortaan duidelijker nee kunt zeggen. Dat kan nuttig zijn. Maar we kunnen ook even blijven bij wat er gebeurt wanneer je over die grens praat.

Wat merk je terwijl je dit vertelt? Waar voel je spanning? Wat gebeurt er wanneer je jezelf hoort zeggen dat het eigenlijk allemaal wel meevalt? Wat verandert er wanneer je je voorstelt dat je wél zegt wat je wilt? Welke emotie dient zich aan?

Daarmee verschuift het gesprek van een verhaal over jezelf naar een ontmoeting met jezelf.

Je hoeft niet nog beter je best te doen

Dat verschil is belangrijk, zeker voor de mensen die ik veel in mijn praktijk zie.

Het zijn vaak zelfstandige, slimme en gevoelige mensen. Mensen die veel verantwoordelijkheid dragen en gewend zijn oplossingen te vinden. Ze zorgen, regelen, analyseren en zetten door. Dat zijn waardevolle eigenschappen. Alleen kunnen juist die kwaliteiten ervoor zorgen dat je steeds verder bij jezelf vandaan raakt.

Je kunt namelijk ook heel kundig worden in het verklaren waarom iets nog best gaat. Waarom de ander je harder nodig heeft. Waarom dit niet het goede moment is om iets te veranderen. Waarom je niet moet zeuren. Waarom je gewoon even moet volhouden.

Meer nadenken helpt dan niet vanzelfsprekend. Soms maakt het de afstand zelfs groter.

Fenomenologisch werken vraagt daarom niet dat je nóg beter leert nadenken over jezelf. Het nodigt uit om te ontdekken wat je al ervaart, voordat je hoofd ermee aan de haal gaat.

Emoties als informatie

Emoties hebben daarin een belangrijke plaats. Niet omdat iedere emotie uitgebreid geanalyseerd of opgelost moet worden. Voor mij zijn emoties vooral informatie.

Boosheid kan zichtbaar maken dat iets voor jou niet klopt. Verdriet kan laten zien wat belangrijk voor je is. Angst kan je wijzen op dreiging, maar ook verschijnen op het moment dat je iets nieuws doet. Schuld kan opkomen zodra je besluit niet langer automatisch te voldoen aan wat een ander van je verwacht.

Een emotie vertelt niet altijd letterlijk wat je moet doen. Maar ze kan wel helpen ontdekken waar voor jou betekenis zit.

Daarom probeer ik emoties niet zo snel mogelijk weg te krijgen. We onderzoeken ze. Zonder oordeel en zonder vooraf te bepalen wat eruit moet komen.

Dat is vaak verrassend ontspannen. Er hoeft even niets gerepareerd te worden.

De coach weet het niet beter

Daar hoort voor mij nog iets wezenlijks bij: als coach heb ik niet de sleutel tot jouw leven.

Ik kan zien wat er in het gesprek gebeurt. Ik kan iets teruggeven wat mij opvalt, een vraag stellen waar je zelf nog niet aan had gedacht of benoemen dat je woorden iets anders vertellen dan wat ik bij je waarneem. Die spiegeling kan behoorlijk helder zijn.

Maar ik wil niet degene worden die vervolgens bepaalt wat voor jou de juiste keuze is.

Dat zou namelijk precies hetzelfde mechanisme kunnen versterken waarmee veel mensen binnenkomen: buiten zichzelf zoeken naar het antwoord.

Mijn werk is eerder het tegenovergestelde. Ik wil je helpen het contact met je eigen waarneming, emoties, behoeften en grenzen te herstellen. Niet zodat je voortaan altijd precies weet wat je wilt, maar zodat je jezelf weer serieus genoeg neemt om te luisteren wanneer er iets in jou beweegt.

Daar ontstaat zelfvertrouwen voor mij niet uit jezelf overtuigen dat je goed genoeg bent. Het ontstaat doordat je ervaart: ik kan op mezelf vertrouwen.

Een veilige plek om je binnenwereld te onderzoeken

Studio BlijMoedig is daarom voor mij in de eerste plaats een plek voor onderzoek. Een veilige plek waar je niet hoeft te presteren, geen goed verhaal hoeft te hebben en ook niet onmiddellijk hoeft te weten wat je hulpvraag precies is. Waar ruimte ontstaat om te kijken naar wat er werkelijk speelt.

Dat klinkt misschien zwaar, maar mijn ervaring is juist dat deze gesprekken vaak aangenaam en ontspannen zijn. Er mag gelachen worden. Er mag stilte vallen. Iets wat jarenlang ingewikkeld leek, kan ineens verrassend eenvoudig worden wanneer je stopt met het oplossen ervan en werkelijk kijkt naar wat er gebeurt. Verandering zit meestal niet in een groot inzicht, maar in één moment waarop iemand zichzelf niet meer tegenspreekt.

Dit wil ik eigenlijk niet.
Hier word ik verdrietig van.
Ik voel het borrelen in mijn buik.
Ik wil iets anders.

Wanneer je lange tijd gewend bent geweest jezelf aan te passen, kan erkenning veel in beweging brengen.

Weer zelf aan het roer

Uiteindelijk is dat wat ik met coaching wil bereiken. Niet dat je afhankelijk wordt van mijn vragen of mijn blik. Niet dat ik je vertel hoe je moet leven. En ook niet dat je na zes gesprekken een verbeterde versie van jezelf bent geworden.

Ik wil dat de leiding weer terechtkomt waar die hoort: bij jou.

Wanneer je beter kunt waarnemen wat er in jezelf gebeurt, ontstaat er ruimte om keuzes te maken die werkelijk bij je passen. Je hoeft jezelf dan minder te dwingen. Grenzen worden duidelijker. Beslissingen worden minder een eindeloze rekensom. Er komt beweging, juist doordat je niet langer voortdurend tegen jezelf in hoeft te bewegen.

Dat is voor mij de helende kant van coaching. Niet dat iemand anders jou heelt, maar dat er omstandigheden ontstaan waarin het contact met jezelf zich kan herstellen.

Ik vertel je niet welke kant je op.moet, je voelt je eigen richting weer beter. En van daaruit kun je weer verder.

Bron
Stanford Encyclopedia of Philosophy, Phenomenology. Geraadpleegd voor de filosofische achtergrond van fenomenologie en het werk van Edmund Husserl.