Over perfectionisme, altijd ‘aan’ staan en je verantwoordelijk voelen voor anderen
Je doet het goed. Tenminste, dat zeggen anderen. Je bent verantwoordelijk. Betrokken. Zorgvuldig. Iemand op wie mensen kunnen rekenen. Je denkt vooruit. Lost dingen op. Houdt rekening met iedereen. En toch ben je moe.
Niet gewoon moe. Maar leeg. Gespannen. Alsof je nooit echt uitstaat. Misschien noem je het perfectionisme. Maar wat je ervaart gaat vaak dieper dan dat.
Het lijkt perfectionisme, maar het is iets anders
Misschien herken je dit:
- Je voelt je verantwoordelijk voor hoe dingen lopen
- Je denkt na over hoe iets overkomt
- Je wilt het goed doen voor anderen
- Je vindt het lastig om taken los te laten
- Je ontspant pas als alles klaar is
Aan de buitenkant ziet het eruit als perfectionisme. Maar van binnen voelt het vaak als druk.
Niet alleen om het goed te doen, maar om het goed te houden voor iedereen.
Waarom het zo vermoeiend is
Perfectionisme wordt vaak gezien als de oorzaak. Maar in veel gevallen is het niet de lat die zo hoog ligt. Het is wat eronder zit.
Onbewust kun je het gevoel hebben dat jij degene bent die het moet dragen. De sfeer. De verantwoordelijkheid. De verwachtingen.
Gedachten die daarbij horen zijn bijvoorbeeld:
- Als ik het niet doe, gebeurt het niet (goed)
- Ik wil iemand niet teleurstellen
- Ze rekenen op mij
- Zo hoort het gewoon
Wat vaak voelt als perfectionisme, is eigenlijk loyaliteit die te ver is gegaan. En loyaliteit heeft geen uitknop.
De stille uitputting van altijd ‘aan’ staan
De vermoeidheid die hierbij hoort, is niet altijd zichtbaar. Sterker nog, je doet zelfs je best om het te verbloemen. Je blijft functioneren. Je komt je afspraken na. Je doet wat er nodig is.
Maar vanbinnen:
- Sta je continu alert
- Denk je veel na, ook over kleine dingen
- Voelt rust nemen ongemakkelijk
- Blijf je verantwoordelijkheid voelen, ook als het niet meer hoeft
Je lichaam krijgt weinig momenten waarop het echt kan ontspannen. Alsof je systeem altijd een beetje “aan” blijft staan (spoiler: je zenuwstelsel blijft veel te lang aan staan, wat allerlei vage lichamelijke klachten kan veroorzaken.)
Betrokkenheid of oververantwoordelijkheid?
Er is een belangrijk verschil. Betrokkenheid is gezond. Daarin doe je jouw deel.
Oververantwoordelijkheid voelt anders. Daarin draag je ook wat eigenlijk niet van jou is.
Het kan voelen als zorgzaamheid of inzet. Maar ondertussen kost het energie die je niet terugkrijgt.
Hoe merk je dat het te veel wordt?
Let eens op deze signalen:
- Je vindt het moeilijk om dingen los te laten
- Je voelt je snel verantwoordelijk voor anderen
- Je blijft nadenken over situaties achteraf
- Je voelt je schuldig als je rust neemt
- Je ontspant pas als alles geregeld is
Als dit herkenbaar is, gaat het vaak niet alleen over perfectionisme. Maar over hoe sterk je gewend bent om rekening te houden met anderen.
Wat helpt (zonder jezelf te forceren)
Je hoeft niet ineens te stoppen met je best doen. Dat werkt meestal averechts. Wat wel helpt, is vertragen en bewust worden. Een kleine vraag die je jezelf kunt stellen:
Doe ik dit omdat het nodig is, of omdat ik me verantwoordelijk voel?
En voor wie doe ik dit eigenlijk?
Niet om jezelf te corrigeren, maar om te gaan zien wat er gebeurt.
En nee, je hoeft niet minder betrokken te worden!
Het goed willen doen is geen probleem. Je betrokkenheid ook niet. Maar je hoeft niet alles te dragen.
Je mag experimenteren met een nieuwe aanpak:
- Iets laten liggen (en aanschouwen wat er gebeurt)
- Grenzen voelen zonder ze meteen te overschrijden
- Aanwezig zijn zonder dat je iets oplost
- Taken weigeren of overdragen
- Hulp vragen
Wat eronder zit
Hier moet ik even scherp zijn: Niet alles wat jij oppakt, is van jou.
Wanneer je vanuit je eigen kernwaarde handelt, zul je ervaren dat het jou minder energie kost. Je gelooft en voelt dat het belangrijk is, dat het bij jou past en daardoor gaat het moeiteloos. Wanneer je leeft vanuit liefde, vreugde en/of passie heb je een enorm energiereservoir.
Wanneer je leeft vanuit ‘moeten’, omdat het zo ‘hoort’ of je het doet omdat je denkt dat de ander het niet (aan) kan, zul je veel eerder emoties van afkeer ervaren (verveling, vermoeidheid, ongemak, geen zin).
Wat vaak begint als zorgzaamheid, kan langzaam veranderen in uitputting. Niet omdat je te weinig aankunt, maar omdat je te veel bent gaan dragen. De vraag is niet of je minder moet geven. Maar of alles wat je geeft ook echt van jou is. En wat er gebeurt als je daar een klein beetje ruimte in maakt.
Merk je dat je in dit thema blijft worstelen? Weet dan dat je het niet alleen hoeft te doen. Als coach sta ik graag aan je zijde om te spiegelen waar jij nog meer ruimte mag nemen voor jezelf. Plan gerust een kennismaking.
